Οι ψευδοκύστεις του παγκρέατος είναι εγκυστωμένες συλλογές υγρού με υψηλή συγκέντρωση ενζύμων που προέρχονται από το πάγκρεας.
Εντοπίζονται συνήθως είτε μέσα είτε παραπλεύρως του παγκρέατος στον ελάσσονα επιπλοϊκό θύλακο.
Ο όρος ψευδοκύστη υποδηλώνει απουσία επιθηλιακού περιβλήματος, ενώ οι αληθείς κύστεις περιβάλλονται από επιθήλιο.
Δυο διαφορετικές διαδικασίες εμπλέκονται στην παθογένεια των παγκρεατικών ψευδοκύστεων.
Πολλές εμφανίζονται ως επιπλοκές της σοβαρής οξείας παγκρεατίτιδας, όπου η εξαγγείωση παγκρεατικού υγρού και η αδενική νέκρωση σχηματίζουν ένα στείρο θύλακα υγρού που δεν επαναρροφάται καθώς υποχωρεί η φλεγμονή.
Η επιλοίμωξη τέτοιων συλλογών οδηγεί σε παγκρεατικό απόστημα αντί σε ψευδοκύστη.
Σε άλλους ασθενείς, συνήθως αλκοολικούς ή πολυτραυματίες, η ψευδοκύστη εμφανίζεται χωρίς προϋπάρχουσα οξεία παγκρεατίτιδα.
Ο μηχανισμός σ’αυτές τις περιπτώσεις συνίσταται σε απόφραξη του πόρου και σχηματισμό μιας κύστης κατακράτησης που χάνει το επιθηλιακό της περίβλημα καθώς αναπτύσσεται γύρω από τον αδένα.
Στην μετατραυματική ψευδοκύστη, τα συμπτώματα συνήθως δεν εμφανίζονται πριν περάσουν αρκετές εβδομάδες μετά την κάκωση.
Μερικές είναι ιατρογενείς, π.χ, συμβαίνουν κατά τη διάρκεια σπληνεκτομής, ενώ άλλες ακολουθούν μετά από μια εξωτερική πλήξη της κοιλίας.
Η ψευδοκύστη αναπτύσσεται σε περίπου 25% των περιπτώσεων οξείας παγκρεατίτιδας.
Διάγνωση
Συμπτώματα και Σημεία
Πρέπει να τεθεί υποψία ψευδοκύστης όταν ένας ασθενής με οξεία παγκρεατίτιδα αδυνατεί να αναρρώσει μετά από μια εβδομάδα θεραπείας ή όταν, μετά από ένα διάστημα βελτίωσης, τα συμπτώματα επιστρέφουν.
Από τη στιγμή κατά την οποία αποτελεί ρουτίνα η διενέργεια αξονικής τομογραφίας νωρίς κατά τη διάρκεια ενός οξέος επεισοδίου σοβαρής οξείας παγκρεατίτιδας, τα πρώϊμα στάδια του σχηματισμού μιας ψευδοκύστης αναδεικνύονται συχνά πριν εμφανιστούν ειδικά κλινικά ευρήματα.
Η πρώτη κλινική εκδήλωση είναι συνήθως μια ψηλαφητή επώδυνη μάζα στο επιγάστριο, που αποτελείται από ένα οιδηματώδες πάγκρεας και τα περιβάλλοντα σπλάγχνα (ένας φλέγμονας).
Με τη πάροδο του χρόνου, η μάζα μπορεί να υποχωρήσει, αλλά αν παραμείνει είναι πιθανότερο να αντιστοιχεί σε ψευδοκύστη.
Σε άλλες περιπτώσεις, η ψευδοκύστη αναπτύσσεται ύπουλα χωρίς εμφανές επεισόδιο οξείας παγκρεατίτιδας.
Ανεξάρτητα από τον τύπο της πρόδρομης φάσης, το πιο συχνό εύρημα είναι το άλγος. Στους μισούς περίπου ασθενείς εκδηλώνεται πυρετός, απώλεια βάρους, ευαισθησία και ψηλαφητή μάζα.
Ελάχιστοι εμφανίζουν ίκτερο, μια εκδήλωση απόφραξης της ενδοπαγκρεατικής μοίρας του χοληδόχου πόρου.
Μαριόλης Σαψάκος Θεόδωρος
Γενικός Χειρουργός – www.drmariolis.gr
www.y-o.gr
