Ο πονοκέφαλος και η ημικρανία αποτελούν δύο από τις πιο συχνές επώδυνες εμπειρίες για έναν ασθενή που τον οδηγούν στην αναζήτηση συμβουλής από έναν ειδικό.

Ο πόνος στην περιοχή της κεφαλής (κεφαλαλγία) ή του προσώπου (προσωπαλγία), μπορεί να οφείλονται σε πολλά και διαφορετικά αίτια.

Υπάρχουν περισσότεροι από 85 τύποι πονοκεφάλου και ημικρανίας, αλλά για πρακτικούς λόγους κατατάσσονται σε πρωτοπαθείς και δευτεροπαθείς:

• Ως πρωτοπαθής χαρακτηρίζεται η κεφαλαλγία που δεν οφείλεται σε κάποια υποκείμενη βλάβη ή παθολογία. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, το επώδυνο σύνδρομο αφ΄ εαυτού, συνιστά το ίδιο το πρόβλημα και οι πιο συνηθισμένες μορφές είναι η ημικρανία, η κεφαλαλγία έντασης, η αθροιστική κεφαλαλγία και οι χρόνιοι ημερήσιοι πονοκέφαλοι.
• Ως δευτεροπαθής, χαρακτηρίζεται η κεφαλαλγία που αποτελεί σύμπτωμα μιας νευρολογικής ή παθολογικής αιτιολογίας. Στο μεγαλύτερο ποσοστό τους οφείλονται σε καλοήθη αίτια (π.χ. ιγμορίτιδα) ή στη λήψη συγκεκριμένων φαρμάκων.

Παρά την ύπαρξη περισσότερων από 85 τύπων κεφαλαλγιών, σε ποσοστό άνω του 90% τα συμπτώματα οφείλονται σε ένα από τους ακόλουθους 4 τύπους.

Οι τρεις πρώτοι τύποι είναι πρωτοπαθείς, δηλαδή κεφαλαλγία τάσης, ημικρανία και αθροιστική κεφαλαλγία, ενώ η κεφαλαλγία από κατάχρηση παυσίπονων είναι δευτεροπαθής.

 Κεφαλαλγία τάσης

Είναι η συχνότερη μορφή κεφαλαλγίας. Σχεδόν όλα τα άτομα θα τη βιώσουν κατά τη διάρκεια της ζωής τους. Συνήθως, ο πόνος είναι ήπιας ή μέτριας έντασης και διαρκεί από 30 λεπτά έως και 7 ημέρες. Ο πονοκέφαλος περιγράφεται ως ένα συνεχές αίσθημα πίεσης ή σφιξίματος γύρω από το κεφάλι, συνοδευόμενος από ένταση στους μυς του λαιμού και αίσθημα πίεσης πίσω από τα μάτια.

Ημικρανία

Η ημικρανία αποτελεί μια πρωτοπαθή κεφαλαλγία που υποτροπιάζει. Εμφανίζεται συνήθως για πρώτη φορά κατά την εφηβεία ή την πρώιμη ενήλικη ζωή και επηρεάζει το 12 έως το 15% των ενηλίκων ηλικίας 18 έως 65 ετών, ενώ είναι 3 φορές συχνότερη στις γυναίκες από ό,τι στους άντρες. Χαρακτηριστικό  είναι ότι οι υποτροπές στις γυναίκες τείνουν να μειώνονται μετά την εμμηνόπαυση.

Η ημικρανία διακρίνεται μεταξύ της κοινής ημικρανίας χωρίς αύρα και στην ημικρανία με αύρα.

• Στην κοινή ημικρανία χωρίς αύρα, ο πόνος εντοπίζεται συνήθως στο ήμισυ της κεφαλής και είναι μέτριας ή μεγάλης έντασης. Διαρκεί από 4 έως 72 ώρες και συνοδεύεται συνήθως από ναυτία και εμέτους, φωτοφοβία ή ηχοφοβία.
• Στην ημικρανία με αύρα, προηγείται ο πονοκέφαλος με οπτικές ενοχλήσεις, όπως χρωματιστές ή φωτεινές κηλίδες, σημάδια, λάμψεις, απώλεια όρασης ή νευρολογικά συμπτώματα, όπως παραισθήσεις ή νευρολογικές διαταραχές. Η διάρκειά της κυμαίνεται από 5 έως 60 λεπτά.

Αθροιστική κεφαλαλγία

Η αθροιστική κεφαλαλγία ανήκει στις τρίδυμο-αυτόνομες κεφαλαλγίες. Είναι πολύ πιο σπάνια από την κεφαλαλγία τάσης και την ημικρανία. Παρατηρείται συνήθως στους άντρες και ιδιαίτερα ανάμεσα στις ηλικίες 20 και 40 ετών. Αποτελεί μία από τις πιο επώδυνες εμπειρίες.

Πονοκέφαλος από κατάχρηση παυσίπονων

Είναι η συνηθέστερη δευτεροπαθής κεφαλαλγία και παρατηρείται συνήθως σε άτομα με ημικρανία ή κεφαλαλγία τάσης που κάνουν συχνή χρήση παυσίπονων. Εμφανίζεται καθημερινά ή σχεδόν καθημερινά και κυρίως τις πρωινές ώρες.