Η φράση «Ο οργανισμός παράγει κορτιζόλη» χρησιμοποιείται σε περιπτώσεις που θέλουμε να περιγράψουμε κάτι που έχει σχέση με το στρες.
Η κορτιζόλη είναι η ορμόνη του στρες και γι’ αυτό τη θεωρούμε κάτι «κακό».
Δεν είναι όμως πάντα έτσι.
Όταν τρέχουμε για να μην αργήσουμε στο ραντεβού μας ή για να προλάβουμε το αεροπλάνο, δεν τίθεται ζήτημα κορτιζόλης.
Το άγχος που νιώθουμε εκείνη τη στιγμή φεύγει όταν καταφέρουμε να φτάσουμε στον προορισμό μας.
Όταν όμως η υπερβολική παραγωγή κορτιζόλης είναι χρόνια στον οργανισμό, υποδηλώνει ότι υπάρχει έντονο άγχος που δεν υποχωρεί, κάτι που μπορεί να συμβαίνει και σε περιπτώσεις που υπάρχει κατάθλιψη.
Η υπερβάλλουσα κορτιζόλη λοιπόν, μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα και ασθένειες στον οργανισμό.
Θα μπορούσε κανείς εύλογα να ρωτήσει σε τι χρησιμεύει τελικά η κορτιζόλη αφού μπορεί να βλάψει τόσο πολύ.
Η απάντηση είναι ότι παράγεται για να μας δώσει ενέργεια όταν βρίσκομαστε κάτω από συνθήκες έντονου στρες.
Αυτό συνέβαινε από τα προϊστορικά χρόνια, όταν ο άνθρωπος αντιμετώπιζε καθημερινά πολλούς απειλητικούς για τη ζωή του κινδύνους.
Τότε το σώμα του χρειαζόταν ένα χέρι βοήθειας για να σωθεί από τον κίνδυνο και το έκανε απελευθερώνοντας ορμόνες.
Η κορτιζόλη λοιπόν δεν έχει χαρακτηριστεί άδικα ως «μηχανισμός επιβίωσης».
Ο εγκέφαλος ενεργοποιεί άμεσα τα νεύρα που ξεκινούν από τα κέντρα ελέγχου προκαλώντας έτσι απελευθέρωση νοραδρεναλίνης από διάφορες δομές και αδρεναλίνης από τα επινεφρίδια.
Οι ορμόνες είναι η άμεση αντίδραση στον κίνδυνο.
Μούδιασμα, έντονη εφίδρωση, αυξημένοι καρδιακοί παλμοί και σφυγμοί, αύξηση αρτηριακής πίεσης σε συνδυασμό με τον φόβο είναι τα συμπτώματα του στρες.
Μια από αυτές τις ορμόνες είναι και η κορτιζόλη.
Ουσιαστικά, τροφοδοτεί το αίμα με ενεργειακά καύσιμα, όπως είναι η γλυκόζη και τα λιπαρά οξέα.
Το πρώτο που κάνει λοιπόν, είναι να αυξήσει τα επίπεδα του σακχάρου στο αίμα διασπώντας το γλυκογόνο που είναι αποθηκευμένο στο συκώτι.
Κάτι άλλο που κάνει είναι η μετατροπή ορισμένων αμινοξέων σε γλυκόζη, ενώ ενισχύει και τη λιπόλυση, δηλαδή την απελευθέρωση των λιπαρών οξέων από τις αποθήκες τους προς το αίμα.
Μάλιστα, μια προσωρινή αύξηση της κορτιζόλης προκαλεί ένα αίσθημα ευφορίας.
Κορτιζόλη δεν απελευθερώνεται μόνο σε περιπτώσεις απειλής από εξωγενείς παράγοντες.
Εκτός από το στρες, απελευθερώνεται και όταν υπάρχει κάποια ασθένεια, μυική εξάντληση, πόνος, πυρετός, υπογλυκαιμία και σε περιπτώσεις χειρουργικής επέμβασης.
Οι αρνητικές επιπτώσεις
Σε φυσιολογικές καταστάσεις λοιπόν η κορτιζόλη δεν είναι τελικά κάτι κακό.
Όταν όμως το άγχος είναι χρόνιο, μετατρέπεται σε εχθρό του οργανισμού.
Το σώμα σε αυτήν την περίπτωση απελευθερώνει συνεχώς ενέργεια που δε χρειάζεται, καθώς νιώθει μόνιμα ότι απειλείται.
Αυτό αυξάνει το ενδεχόμενο εκδήλωσης ασθενειών που σχετίζονται με τον μεταβολισμό, όπως η παχυσαρκία και ο διαβήτης.
Μακροχρόνια, η υψηλή ποσότητα κορτιζόλης δημιουργεί προβλήματα στον ύπνο, εξασθενεί το ανοσοποιητικό σύστημα, προκαλεί ανωμαλίες στα επίπεδα σακχάρου στο αίμα και αύξηση του κοιλιακού λίπους.
Αυτό συμβαίνει και επειδή ανοίγει την όρεξη, επομένως ευνοεί την αύξηση βάρους.
Όσον αφορά στον διαβήτη, η κορτιζόλη προκαλεί αντίσταση στην ινσουλίνη.
Όσον αφορά στο μυικό σύστημα, αποδομεί σιγά σιγά τον μυικό ιστό, η μυική μάζα ελαττώνεται, η ανάπτυξη νέου μυικού ιστού εμποδίζεται και υπάρχει κίνδυνος οστεοπόρωσης.
Επίσης, καταστρέφει το κολλαγόνο του δέρματος και μειώνει τη δυνατότητα απορρόφησης της βιταμίνης D από τον οργανισμό.
