Ο οισοφάγος είναι ένας μυώδης σωλήνας που λειτουργεί ως αγωγός για τη δίοδο της τροφής και των υγρών από το φάρυγγα προς το στόμαχο.
Υπάρχουν τρεις ανατομικές περιοχές που δημιουργούνται στενώματα στον οισοφάγο:
(1) στο επίπεδο του κρικοειδούς χόνδρου (φαρυγγοοισοφαγικός ή άνω οισοφαγικός σφιγκτήρας),
(2) στο μέσο του θώρακα, από συμπίεση από το αορτικό τόξο και τον αριστερό κύριο στελεχιαίο βρόγχο και
(3) στο επίπεδο του οισοφαγικού τρήματος του διαφράγματος (γαστροοισοφαγικός ή κάτω οισοφαγικός σφιγκτήρας).
Φυσιολογικά, ολόκληρο το όργανο συμπεριφέρεται ως μια λειτουργική μονάδα, έτσι ώστε δεν μπορεί να γίνει διαχωρισμός μεταξύ του ανώτερου και του κατώτερου οισοφάγου με βάση την προωθητική ικανότητα.
Γενικές Αρχές
Η αχαλασία του οισοφάγου χαρακτηρίζεται από την απουσία περισταλτισμού στον οισοφάγο και ανήκει στις ονομαζόμενες πρωτοπαθείς κινητικές παθήσεις του οισοφάγου.
Στους περισσότερους ασθενείς, ο Κάτω Οισοφαγικός Σφιγκτήρας (ΚΟΣ) είναι υπερτονικός και παρουσιάζει αδυναμία χάλασης ως απάντηση στην κατάποση.
Αυτές οι ανωμαλίες οδηγούν σε περιορισμό της κένωσης της τροφής κάτι που συνεπάγεται στάση στον οισοφάγο. Η επίπτωση της αχαλασίας είναι περίπου 1 στις 100000. Προσβάλλει περισσότερο τους άνδρες σε σχέση με τις γυναίκες, ενώ μπορεί να συμβεί σε οποιαδήποτε ηλικία.
Παθογένεια
Η αιτιολογία παραμένει ακόμα άγνωστη, αλλά υπάρχουν δυο θεωρίες: (1) μια νόσος που επηρεάζει την εκφύλιση των νευρώνων και (2) λοιμώξεις των νευρώνων από ιούς (πχ ιός έρπητα ζωστήρα).
Κλινικά Ευρήματα
Συμπτώματα και Σημεία
Η δυσφαγία είναι το πιο συχνό σύμπτωμα, που αναφέρεται από το 95% περίπου των ασθενών. Συχνά αφορά τόσο τα στερεά όσο και τα υγρά.
Οι περισσότεροι ασθενείς αντιδρούν με αλλαγές στη δίαιτά τους, ενώ είναι σε θέση να διατηρούν ένα σταθερό βάρος, ενώ άλλοι αναφέρουν μερική απώλεια βάρους.
Η αναγωγή άπεπτων τροφών είναι το δεύτερο πιο συχνό σύμπτωμα και παρουσιάζεται σε περίπου 60% των ασθενών.
Εκδηλώνεται πιο συχνά σε ύπτια θέση και μπορεί να οδηγήσει σε εισρόφηση. Καυσαλγία παρουσιάζεται σε περίπου 40% των ασθενών.
Δεν οφείλεται σε Γαστροοισοφαγική Παλινδρόμηση, αλλά μάλλον σε στάση και ζύμωση της άπεπτης τροφής στον άπω οισοφάγο. Θωρακαλγία εμφανίζεται επίσης σ’ένα 40% των ασθενών, εξαιτίας της διάτασης του οισοφάγου, και συνήθως αναφέρεται τη στιγμή του γεύματος.
Απεικονιστικές Εξετάσεις
Συνήθως η πρώτη εξέταση που γίνεται είναι η ενδοσκόπηση προς αποκλεισμό μηχανικής απόφραξης όπως στένωση από έλκος ή καρκίνο.
Η κατάποση βαρίου συνήθως δείχνει στένωση στο επίπεδο της γαστροοισοφαγικής συμβολής, καθώς και αργή δίοδο του σκιαγραφικού. Σε ασθενείς με μακροχρόνια αχαλασία μπορεί να υπάρχει ένας διατεταμένος, σιγμοειδής οισοφάγος.
Ειδικές Δοκιμασίες
Η μανομετρία του οισοφάγου αποτελεί την χρυσή σταθερά για τη διάγνωση της αχαλασίας του οισοφάγου.
Τα κλασικά μανομετρικά ευρήματα είναι: (1) απουσία περισταλτισμού στον οισοφάγο και (2) υπερτονικός Κάτω Οισοφαγικός Σφιγκτήρας (σε περίπου 50% των ασθενών) που χαλαρώνει μόνο εν μέρει ως απάντηση στην κατάποση.
Μαριόλης Σαψάκος Θεόδωρος
Γενικός Χειρουργός – www.drmariolis.gr
www.y-o.gr
