Πρόκειται για τη σταδιακή αλλοίωση των κυττάρων του δέρματος που οφείλεται στην παρατεταμένη και επαναλαμβανόμενη έκθεση στον ήλιο.
Οι συνέπειες της έκθεσης στον ήλιο δρουν αθροιστικά και αφορούν όσους κάνουν πολύωρη ηλιοθεραπεία, αλλά και όσους είναι αναγκασμένοι να εργάζονται κάτω από τον ήλιο ή κάνουν επανειλημμένα κάποια αθλητική δραστηριότητα σε εξωτερικό χώρο.
Η ηλιακή ή ακτινική υπερκεράτωση είναι μια προκαρκινική δερματολογική κατάσταση που αν δεν αντιμετωπιστεί ή δεν της δοθεί σημασία μπορεί να αδηγήσει σε καρκίνωμα.
Δεν είναι κληρονομική νόσος ούτε μεταδοτική, αλλά ευθύνεται καθαρά γι’ αυτήν η υπερέκθεση στον ήλιο.
Η βλάβη προκύπτει όταν το ανοσοποιητικό σύστημα του δέρματος είναι εξασθενημένο στην περιοχή που εμφανίζεται η υπερκεράτωση και δεν μπορεί να τη διορθώσει.
Όταν για παράδειγμα παθαίνουμε κάποιο έγκαυμα, έχουμε κάποιο τραύμα ή κάποια άλλη ασθένεια του δέρματος, ο οργανισμός ενεργοποιείται αυτόματα ώστε να διορθώσει τη βλάβη, αν και εμείς χρησιμοποιούμε βοηθητικά μέσα για να επιταχύνουμε την ανάρρωση.
Στην περίπτωση που εξετάζουμε εδώ, ο οργανισμός δεν μπορεί να επέμβει.
Περισσότερο επιρρεπείς είναι οι άνθρωποι με ανοιχτόχρωμο δέρμα, μάτια και μαλλιά, όπως και οι ασθενείς με ανοσοκαταστολή.
Συμπτώματα
Το δέρμα στο σημείο που έχει ασθενήσει παρουσιάζει πολλές κηλίδες ή εμφανίζει μία μεγάλης έκτασης κηλίδα, ξηρή και τραχιά.
Το δέρμα γίνεται φολιδωτό, ξεφλουδίζει αφού έχει δημιουργήσει λέπια που έχουν το χρώμα του δέρματος, καστανοκίτρινο ή ροζ.
Η ηλιακή υπερκεράτωση δε συναντάται σε νεαρές ηλικίες, αλλά σε ανθρώπους που βρίσκονται προς τη μέση ηλικία, αφού πρόκειται για μια πάθηση που εμφανίζεται λόγω της πολύωρης έκθεσής τους στον ήλιο όλα τα προηγούμενα χρόνια και δρα συσσωρευτικά.
Η ηλιακή υπερκεράτωση εμφανίζεται σε περιοχές που εκτίθενται πολύ, όπως το πρόσωπο, τα χείλη, τα αυτιά, το στήθος, η κορυφή του κεφαλιού εφόσον υπάρχει φαλάκρα, οι βραχίονες και η έξω πλευρά των χεριών.
Στα χείλη έχουμε την πιο επιθετική μορφή της ακτινικής υπερκεράτωσης.
Αρχικά οι υπερκερατώσεις είναι επίπεδες, σαν μικρές κηλίδες.
Μπορεί να μη φαίνονται, αλλά γίνονται αντιληπτές με την αφή.
Σιγά σιγά το μέγεθός τους αλλάζει από χιλιοστά σε εκατοστά.
Γίνονται πιο κόκκινες, φολιδωτές αποκτούν πιο σκληρή επιφάνεια.
Η διάγνωση γίνεται από τον δερματολόγο, ο οποίος ίσως χρειαστεί να κάνει βιοψία για να αποκλείσει το ενδεχόμενο καρκίνου του δέρματος.
Θεραπεία
Οι θεραπείες ευτυχώς ποικίλουν και εξαρτώνται από το μέγεθος και το είδος της βλάβης.
Ενδεικτικά, μερικές από τις πιο συνηθισμένες είναι:
Μέθοδος κρυοθεραπείας, χρήση τοπικών φαρμάκων, ηλεκτρικός καυτηριασμός, λέιζερ, φωτοδυναμική θεραπεία, συστηματικά ρετινοειδή, χειρουργική επέμβαση για λήψη ιστού και εξέταση για ύπαρξη καρκίνου, τριχλωροοξικό οξύ και τοπική χημειοθεραπεία με χρήση τοπικών φαρμάκων.
Τρόποι πρόληψης
Αντηλιακά με υψηλό δείκτη προστασίας σε όλη τη διάρκεια του χρόνου ιδιαίτερα για όσους είναι εκτεθειμένοι καθημερινά στον ήλιο ακόμα και τις ημέρες με χαμηλή ηλιακή ακτινοβολία, χρήση καπέλου, γυαλιών ηλίου και ανοιχτόχρωμα ρούχα που δεν απορροφούν τις επικίνδυνες UV είναι τα απαίτητα μέτρα κατά της ηλιακής υπερκεράτωσης.
